TÜRK YAZARLAR
Kapitalizmin Kısa Tarihi / Fernand Braudel

“Kapitalizm, ticari üretimin gelişmesinin en yüksek aşamasıdır; on binlerce büyük işletme her şeydir, milyonlarca küçük işletme hiçbir şeydir.”

 Lenin 1916 yılında kapitalizm için böyle demektedir. Yazarlığını Fernand Braudel’in, çevirmenliğini İsmail Yerguz’un yaptığı “Kapitalizmin Kısa Tarihi” adlı kitap bizlere kapitalizmin doğuşundan, ilerleyişinden, ülkelere etkisinden bahsetmektedir.

 Sanayi öncesi ekonomiyi belirleyen iki şey vardır. Bunlardan biri köylerde kendi ihtiyaçlarını karşılayan köylüler ve bir yanda gelişmekte olan pazar ekonomisi, kapitalizm. Bu dengeyi sarsan Avrupa’da ortaya çıkan hastalıklar olmuş, insanlar bunlarla uzun müddet uğraşmıştır. Tanrı’nın felaketlerinden en kötüsü ise veba olmuştur. Tüm bu hastalıklar merak edilen sorulara cevaplar bulmuştur. İnsanlar ne yer? Ne içerler? ve dahası sorunun cevabı “Der Mensch ist was isst” (İnsan ne yiyorsa odur) olmuştur.

 Eskilerin alışveriş mantığı olan değiş tokuş ticareti yerini paraya bırakmıştır. Paranın ortaya çıkışı ile de pazar ekonomisi gelişme göstermeye başlamıştır. Pazar ekonomisi de köyleri, kasabaları, üretimi örgütleyerek büyük bir adım atmıştır. Tüm bu ardışık gelişmeler sonrası Carl Brinkmann şöyle bir fikir belirtmiştir. “Ekonomi tarihi başlangıcından olası sonuna kadar, pazar ekonomisinin tarihidir”

 1450 yılları sonrası ekonomide gelişme olmuştur. Hollanda ticaret filoları, Amsterdam borsası bu gelişmelerden yararlanmıştır. 17. yy da ise dükkanlaşma eğilimi baş göstermiştir. Böylece ürün dağıtım ağı genişlemiştir. Pazar ağı ve dükkanlaşma faaliyetleri Kara Afrika ve Amerika yerlilerinin yaşadığı yerlerde kendilerini göstermiştir. Ayrıca Hindistan’da pazar konusunda çok güçlüdür çünkü burada pazar olmayan köy yoktur. Küçük pazarlar anlamında ise en güçlü olan Çin’dir. Keza Çin toplumu hem birbirlerine bağlıdır hem de pek sağlam pazar ağlarıyla kendilerini donatmışlardır. Kısaca Avrupa ekonomisinin hızlı gelişmesinin sebebi kurumların üstünlüğünden olmuştur.

 Kapitalizm kelimesi ise 20. yüzyıla ait bir sözcüktür. Kapitalizm kelimesinin kökü olan kapital ve kapitalist anahtar sözcükler olmuş, sermaye birikimi, kendini sürekli yeniden üreten sermaye anlamına gelmiştir. Ancak Fernand Braudel’e göre kapitalizm ve pazar ekonomisi birbirinden ayrılmaktadır. Ortaya çıkan pazar ekonomisi kapitalizmi doğurmuş, kapitalizm ise toptancıları ortaya çıkarmıştır. Batıda toptancıların çıkışından çok evvel bunlara İslam’da teyir denilmiş, teyirler ithalat-ihracat ile uğraşmışlardır. Devletler kapitalizmin kimi zaman yayılmasına destek vermiş, kimi zaman onu engellemiş, yararlı ya da zararlı bulmuşlardır. Kapitalizm zamanla Ulusal Ekonominin çıkışına da sebebiyet vermiştir. Braudel’e göre kapitalizm, zirvedeki ya da zirveye doğru giden ekonomik etkinliklerin sonucu olmuştur. Marx ise sanayi devriminden önce kapitalizm için şu yorumu yapmıştır:

 “Kapital, evet; kapitalizm, hayır!”

 

DİLARA ÇELİK

  
120 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın
YABANCI YAZARLAR