TÜRK YAZARLAR
Atatürk'ün Düşünce Yapısını Etkileyen Olaylar, Düşünürler, Kitaplar / Şerafettin Turan

 

“İnsanın vücudu bir kürsüdür. Zeka cevherinin mahfazası olan,başı,üzerinde taşımak için kurulmuş bir kürsü! Çünkü esas zekadır.”

 

Mustafa Kemal Atatürk, 1919 Aralığında Ankara halkına yaptığı konuşmada bunları dile getirmişti. Öyle ki yalnızca bununla da kalmamış, devlet arması için çizilen kurt başı simgesi için “Bu dünyada her şey insan kafasından çıkar. Bir insan başının ifade etmeyeceği hiçbir şey düşünemiyorum!” demişti.

 

Mustafa Kemal’in fikir yapısını 1910’larda Fransa’da kaldığı günler, Bulgaristan’ın başkentindeki Ataşemiliterlik yılları şekillendirmiş, bu sayede Batı’yı anlayabilmişti. Henüz çocukluğunda ise onu en çok etkileyen iki öğretmeni olmuş, Manastır Askeri İdadisinde tarih dersi veren hocası Mehmet Tevfik Bilge için “Kendisine minnet borcum var, bana yeni bir ufuk açtı” demiştir. Hocalarının yanı sıra Namık Kemal ve Tevfik Fikret’ten de etkilenmiştir.

 

İttihat ve Terakki’ye üye olduğu sıralar akılcılık ve olguculuk akımları üzerinde etkili olmuştur. İlerleyen dönemlerde özgürlüğe öylesine önem vermiştir ki, Vatandaş için Medeni Bilgiler adlı kitabında özgürlük için şunları demiştir. “Özgürlük, insanın düşündüğünü ve dilediğini mutlak olarak yapabilmesidir.”

 

Atatürk, okuduğu kitaplardan ve onların yazarlarından da epey etkilenmiştir. Bunlara örnek verilecek olursa, Ziya Gökalp, Şehbender-zade Filibeli Ahmet Hilmi, Mustafa Celaleddin, Leone Caetani, Herbert George Wells en başta akla gelen isimlerdendir. Bunlar ve dahası isim o denli etkili olmuşlardır ki, Mustafa Kemal Atatürk’ün ileride uyguladığı her bir inkılabın, her bir kuramın altından bu şahısların fikirleri çıkmıştır.

 

Mustafa Kemal, dilde sadeleşmeye destek vermenin yanı sıra Güneş-Dil kuramını, Öztürkçeci akımı ortaya çıkarmıştır. Ona göre Türkçe, Arapça ve Farsça kurallardan, sözcüklerden arındırılıp özbenliğine kavuşmalıdır. Atatürk’ün 10 Aralık 1916 günü anı defterine yazdığı satırlar, bu fikrini destekler niteliktedir.

 

“Yemekten evvel Emin Bey’in (Mehmet Emin Yurdakul) Türkçe Şiirler’iyle Fikret’in (Tevfik Fikret) Rübab-ı Şikeste’sinden aynı zeminde bazı parçalarını okuyarak bir mukayese yapmak istedim. İkisi de başka başka güzel. Ancak Türkçe olanda da, diğerinde de aynı derecede Arapça, Farsça kelimat var. Fark, biri parmak hesabı, diğeri değil!”

 

 

DİLARA ÇELİK

  
238 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın
YABANCI YAZARLAR