TÜRK YAZARLAR
Yakın Türkiye Tarihinden Sayfalar / Mehmet Ö. Alkan

“Eskiden üniversite geleneğiydi, emekli olan hocalar için ‘armağan’ çıkartılırdı” diye başlamış Mehmet Ö. Alkan, editörü olduğu Yakın Türkiye Tarihinden Sayfalar kitabının sunuş yazısına. Çünkü bu da bir armağan kitabı, Türkiye’nin önemli tarihçilerinden Prof. Dr. Sina Akşin için hazırlanmış. Sina Akşin, 2004 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden emekli oldu. Yakın tarih çalışmalarıyla tanınan, Osmanlı’nın son dönemi hakkında sayısız makale ve çok sayıda kitaba imza atmış, 31 Mart Olayı, Jön Türkler ve İttihat ve Terakki, Ana Çizgileriyle Türkiye’nin Yakın Tarihi kitaplarıyla bilinen bir isim.

Kitapta, önemli tarihçilerin Sina Akşin’in hocalığına, dostluğuna saygı ile verdikleri birer yeni makaleleri var.  Makalelerin her biri kendi alanında önemli bir boşluğu dolduran, ilgi çekici ayrıntıları ortaya koyan, akıcı ve kolay anlaşılır bir üslupla kaleme alınmış yazılar. Yani bilimsel bir kitap olduğu kadar, tarih meraklısı herkesin bayıla bayıla okuyacağı bir çalışma bu. (Yazar ve makale listesini bu yazının internet versiyonunda bulabilirsiniz) Ben burada çok ilginç bulduğum bir iki yazıya değinmekle yetineceğim ama daha fazlası için kitabı edinmeniz tavsiye olunur.

Mesela, Emel Akal’ın incelediği “Ruşeni’nin Rüyası”, Teşkilatı Mahsusa’nın ünlü komitacılarından “Türk Lawrence” diye de adlandırılabilecek Giritli Hasan Ruşeni Bey’in yazdığı bir ütopyayı inceliyor. Ruşeni Bey 1915 yılında İttihat Terakki ideolojisine uygun bir gelecek tasavvuru yazmış. Amaç propaganda ve kitap Emel Akal’ın da işaret ettiği gibi şovenizmin gelecek tahayyülü gibi. İşin ilginci Hasan Ruşeni Bey’in 2015 İstanbul’unu neredeyse görmüş gibi anlatması. Emel Akal bunu ‘yazarla aynı zihniyete sahip olanların kenti başarıyla yıkıp dökmesine’ bağlıyor... 2015 yılını anlatırken ‘zaten İstanbul’un birkaç camiden başka tanıyacak bir şeyi kalmamış idi’ diyen Hasan Ruşeni Bey, iki kıtayı birbirine bağlayan üç demir asma köprü ve bunların üzerinde akıp giden trenler, arabalar, insanlar bşarıyla tahmin etmiş oluyor. Bir başka hayali de gerçekleşmiş: Beyoğlu’nun ve İstanbul’un gelecekte turistler hariç her tür yabancıdan ve gayrimüslimden arındırılmış olması! Kendisi sadece denizin ortasında dev bir Fatih heykeli hayalinde yanılmış gibi… Bugün öyle bir şey yok. Ama 2005 yılında Kültür Bakanlığı’nın Kadıköy’e 15 metrelik bir bronz Fatih heykeli dikmek için harekete geçtiğini hatırlatıp, neyse ki bu çaba akim kalmıştı demekle yetineyim…

Ahmet Demirel ise üzerinde çok çalıştığı, kitaplar yazdığı bir konuda ilginç bir yeni bulguyu paylaşıyor okurlarla. 1. Meclis’teki  İkinci Grup’un bilinmeyen tüzüğü. Demirel Talimatname-i Dahili başlıklı bu metne, 2. Grup’un kurucularından Mersin Milletvekili Selahattin (Köseoğlu) Bey’in yayımlanmamış anıları sayesinde ulaşmış.

Selçuk Akşin Somel ise Ziya Gökalp’in İdadi Öğrenciliğine İlişkin Soruşturma Kayıtları’nı incelemiş. Daha o yaşlarda milliyetçi düşüncelere eğilimli olan  küçük Ziya, bunu okulda bir eyleme dönüştürünce başını belaya sokuyor. 21 Ekim 1894 günü akşam yoklamasında Diyarbakır İdadisi öğrencilerinden bir grup “Padişahım çok yaşa” yerine “Milletim çok yaşa” diye bağırmış. Üstelik bu bir süre böyle devam etmiş. Durum İstanbul’a ihbar edilince (hem de Sadrazam Cevdet Paşa’ya) tahkikat açılmış. Yapılan yazışmalardan anlaşılan, kentin ileri gelen ailelerinden birine mensup Ziya’nın kollandığı. Tahkikat neticesinde öğrencilerin “Milletim çok yaşa” değil “Padişahım milletinle çok yaşa” diye bağırdıkları kayda geçirilmiş ve bu sayede Ziya, yargılanmaktan kurtulup ahlak ders notunun düşürülmesiyle cezalandırılmış…

Dediğim gibi, ayrıntılar ve daha fazlası Yakın Türkiye Tarihinden Sayfalar kitabında…

Makale ve yazar listesi

Türkiye’de Kadınların Özgürleşmesi ve Ataerkiye Karşı Feminist Mücadele, Feroz Ahmad; Bir Osmanlı Bilimkurgusu: Ruşeni’nin Rüyası, Emel Akal; Teknalp: Bir Melodram, Tanıl Bora; İkinci Grup Hakkında Yeni Bilgi ve Belgeler, Ahmet Demirel; Devrimin Sözcükleri: 1908 ve 1909’da Osmanlı Siyasal Kelime Dağarcığına Dair Tespitler, François Georgeon; Türkiye’de Matbuatın Zuhuru Üzerine Gözlemler, Uygur Kocabaşoğlu; Yeni Belgeler Işığında CHP-Devlet Kaynaşması Üzerine Notlar, Cemil Koçak; … Ziya Gökalp’in İdadi Öğrenciliğine İlişkin Soruşturma Kayıtları (1894-1895), Selçuk Akşin Somel; Durkheim: Sosyoloji, Bilim ve Tarihçi, Taner Timur; 2. Meşrutiyet’te Popülizm. Falih Rıfkı ve Ziya Gökalp’in Halkçılık Anlayışları, Zafer Toprak; Resmi Belgelerin Işığında Atatürk Dönemi Dış Politikası, Hakkı Uyar; Mustafa Kemal Paşa’nın İslam Tarihi Yorumu, Erik-Jan Zürcher.

Cem Erciyes

Paylaş |                      Yorum Yaz - Arşiv     
248 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın
YABANCI YAZARLAR