TÜRK YAZARLAR
Fransız Devrimi'ni Yeniden Düşünmek / George C. Comninel

York Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü’nde çalışmalarını sürdüren George C. Comninel, ‘Fransız Devrimi’ni Yeniden Düşünmek’ kitabında burjuva devrimi kavramının oluşumunda merkezi bir öneme haiz Fransız Devrimi’ni tarihyazımı açısından ele alıyor. ‘Burjuva devrimi’ kavramının Marksist eleştirisi gibi hayli meşakkatli bir işe girişen Comninel’in kitabının son bölümü haricinde tamamı, Fransız Devrimi üzerine farklı tarihyazımlarının tartışmaları üzerine kurulu. Fransız Devrimi’nin kökenleri ve devrim dinamiğinin tarihsel materyalist değerlendirmesi, ancak kitabın sonuç bölümünde, bir sonraki çalışmanın nüvesi olarak yer alıyor. Bu nedenle kitabın ana gövdesini oluşturan ilk yedi bölümünün oldukça doyurucu tarihyazımı tartışmalarıyla yüklü olduğunu belirtmek gerekir.

Comninel’in kitabında temel olarak iki farklı tarihyazımı eleştirişi mevcut. İlki, Marksistler tarafından geliştirilmiş ‘Burjuva devrimi olarak Fransız Devrimi’ açıklaması. Comninel’in ‘toplumsal yorum’ dediği bu açıklamaya göre Fransız Devrimi, sonucunda burjuva siyasal ve toplumsal düzenin kurulduğu, feodal unsurlarla burjuvazinin çatıştığı bir süreç olarak okunabilir. Toplumsal yorum, en yetkin ifadesini Georges Lefebvre’in Türkçeye ‘Fransız Devrimi’ olarak çevrilen eserinde bulur. Diğer tarihyazımı geleneği ise 1968’de Alfred Cobban’ın ‘Fransız Devrimi’nin Toplumsal Yorumu’ adlı eserini yayınlanmasıyla ortaya çıkan ve temel olarak toplumsal yorumun eleştirisine dayanan ‘revizyonist meydan okuma’dır. Revizyonist meydan okumaya karşı Marksist cevaplar gelmekte gecikmedi. Lefebvre, Cobban’ı sıcağı sıcağına eleştiriye tutarken Devrim’in sınıfsal analizinde ısrar etti. Lefebvre’i, 1970’de Claude Mazauric ve Regine Robin’in analizleri izledi.

Comninel’i ‘Fransız Devrimini Yeniden Düşünmek’i yazmaya iten neden, revizyonist tarihçilerin görüşlerinin yaygınlaşması kadar Marksizm içerisinden üretilen cevapların tarihsel tartışmayı sonlandıracak keskinlikte olmamasıdır. Comninel bu durumu, Marksist çalışmaların burjuva devrimi kavramını hiç eleştirmeden verili kabul etmelerine dayandırıyor. Oysa yazara göre bu kavramı kullanan Marx’ın kendisi dahil herkes sıkı bir Marksist eleştiriye tabi tutulmalıdır.

Comninel, Marx’ın kendisinde burjuva devrimi kavramının bulunmasını Marx’taki liberal materyalizmin etkisine bağlıyor. 19. yüzyıl siyasal liberalizminin derdi ilerlemeydi, bu sebeple Marx’ta da bu düşüncenin etkilerini görmek doğaldı. Comminel’e göre Marx’ın liberal materyalizmden koparak tarihsel materyalizme ulaşması, onun mülkiyet temelinde emeğin yabancılaşmasını keşfetmesiyle mümkün oldu. Tarihsel materyalizme dair üretim tarzından çok üretim ilişkilerini öne çıkaran bu yorum aynı zamanda yapısalcı Marksist görüşlerin eleştirisinin de temelini oluşturuyor.

Bitirişi Comninel’in sözüyle yapmak yerinde olur. “Eğer amacımız dünyayı anlamaksa, onu değiştirmek için sınıfsal sömürü ve sınıf savaşımının tarihsel süreçlere kök salmış analizleriyle başlamak daha iyidir. Hakiki bir tarih incelemesine girişmek için, uzun zaman göklere çıkarılan varsayımlar bir kenara atılmak zorundadır. Marx iki bin yıllık sınıf savaşımlarına dikkat çekmişti. Sınıf savaşımları tarihi hâlâ yazılacakları günü bekliyor.” Bu söz yerinde bir tespit olduğu kadar, Marksistlerin sırtındaki yükü betimlemesi açısından da oldukça önemlidir. Comninel’in kitabı sadece Fransız Devrimi üzerine bir tarihyazımı çalışması değil, sınıf savaşımları tarihini anlamlandırmak isteyen herkes için bir başlangıç kitabı, rehber olma iddiasında.

İbrahim Sarıkaya

Paylaş |                      Yorum Yaz - Arşiv     
211 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın
YABANCI YAZARLAR